Земаневий санайы ве къуруджылыкъта эсас материал оларакъ, эсас челик боруларнынъ чалышувы догърудан-догъру муэндислик къурулышларынынъ хавфсызлыгъыны, къаттылыгъыны ве икътисадий семерелилигини бельгилей. Механик хусусиетлерден башлап, экологиягъа уйгъунлашувгъа къадар, челик боруларнынъ эр тарафлама чалышмасы оларны чешит сааларда, шу джумледен энергия ёллав, машиналар истисалында ве къуруджылыкъ инженериясы боюнджа пек муим эте. Эсас челик боруларнынъ озьек чалышувыны ве оларнынъ амелий эмиетини ашагъыдаки чокъ- ольчюли талили.
1. Механик хусусиетлери: юкнинъ эсас кефалети- Сызыкълылыкъ
Эсас челик боруларнынъ механик хусусиетлери оларнынъ энъ эсас ве тенкъидий косьтергичлеридир, оларнынъ арасында биринджи невбетте чекильме къаттылыгъы, рентабельлик кучю, узунлашув ве къаттылыкъ бар. Тынч океаннынъ кучю экстремаль юклердеки борунынъ сынувгъа къаршылыгъыны бельгилей, берильменинъ кучю исе пластик деформациянынъ башлангъан тенкъидий къыйметини акс эте. Бу эки параметр догърудан-догъру къурулыш лейхасынынъ хавфсызлыкъ маржасына тесир этелер. Меселя, Q235 челик борунынъ рентабельлиги тахминен 235 МПадыр, бу исе оны умумий къуруджылыкъ рамкаларына келише. Юксек{{6} басымлы котёл трубкалары исе, сыкъ-сыкъ 20G я да даа юксек- кучьлю иритильген челиклерден япыла, рентабельлик кучьлери 400 МПадан зияде ола, бу исе экстремаль басым талапларына джевап бере.
Узакъланув челик боруларнынъ къаттылыгъыны ольчемек ичюн эсас параметрдир. Юксек- мусавийлеме челик борулары, адет узьре, урулма я да титрев юклери алтында пластик деформация вастасынен энергия сорулувыны темин этмек ичюн 20% я да зияде узунлашувны талап этелер, бу исе сынъырсыз сыныкънынъ огюне кече. Бундан гъайры, къаттылыкъ сынавлары (Бринелл я да Роквеллнинъ къаттылыгъы киби) юзюнинъ эскирювине къаршы турувны къыймет кесмек ичюн къулланыла ве магъаз машиналары ве гидравлик бору киби къулланмаларда айрыджа муимдир.
2. Химиявий теркип ве коррозиягъа къаршы турмакъ: этраф муитке уйгъунлашувнынъ анахтары
Челик боруларнынъ химиявий теркиби оларнынъ коррозиягъа къаршы турувына ве узун- терминининъ тургъунлыгъына тесир эте. Углероднынъ микъдары эсас денъишкендир. Алчакъ- углеродлы челик (углерод 0,25%-ден я да мусавий) мукеммель пайлашувны теклиф эте ве алчакъ- басымлы сув ташувы ичюн кенъ къулланыла. Орта- ве юксек- карбон челик (углерод 0,4%-0,6%) юксек къавийлик теклиф эте, амма сынъырсызлыкъны ве къаттылыкъны мувазене этмек ичюн сыджакъ тедавийлевни талап эте. Иритильген элементлернинъ къошулмасы челик боруларнынъ къулланма ольчюсини даа да кенълештире. 10,5% ве зияде хром (Cr) микъдары пассив пленканы тешкиль эте, бу исе тот басмагъан челик боруларны (304 ве 316L киби) осьтюрген тот басмагъан челик боруларны тешкиль эте, экшилик ве сиркели коррозиягъа къаршы мукеммель къаршылыкъ косьтерир. Никель (Ни) алчакъ араретли къаттылыкъны яхшылаштыра, бу исе челик боруларны сувлу табиий газны сакълав ве араретте -196 градускъадже алчакъ дереджеде .
-аллой челик борулары ичюн юзюнинъ коррозиясыны къорчалав (гидалист ве эпоксид къапламасы киби) я да катод къорчалавы дымлы ве тузлу ве тузлу муитлерге къаршы турмакъ ичюн умумий усуллардыр. Меселя, ёллав къуллелеринде къулланылгъан цинкленген челик борулары цинк къурбан анодынен къорчалана, оларнынъ хызмет омюрини 30 йылдан зияде кенишлете.
3. Процесснинъ чалышмасы: Ишлеп чыкъарув ве къуруджылыкъкъа келишкенлик .
Эсас челик боруларнынъ процесс перформансы оларнынъ ишленмеси, шекилленюв ве багъланувынынъ ишанчлылыгъыны бельгилей. Интеграль инженерлик ичюн эсас талаптыр. Юмшакъ челик ве алчакъ-аллой челиклерни яйы кьайнамасы ве юксек- частоталы кьайнакь киби джерьянлар ярдымынен эффектив шекильде бирлешмек мумкюн, аустенит тот басмагъан челиклер исе аралыкълы коррозиянынъ огюне кечмек ичюн къатты иссилик кириш идаресини талап этелер. Чешит боруларнынъ пластик деформация къабилиетини букюв ве якъмакъ тестлери тешкеринъиз. Меселя, къурулувда къулланылгъан челик борулар сувукъ букюв сынавларындан кечмек керек (бу эгильме радиус аз я да мусавий бору диаметри, чатлакълар ёкъ).
Бундан гъайры, ольчюли догърулыкъ (меселя, тышкъы диаметрли толерантлыкъ ±0,5%) ве челик боруларнынъ юзюнинъ ренки догърудан-догъру сув ташыйыджысына тесир эте. Тикишсиз челик борулар перфорация я да экструзия джерьянлары вастасынен кьайнакь къусурларыны ёкъ этелер ве юксек- басым къулланмалары ичюн келише; кьайнакьлы челик борулар (ERW ве LSAW киби) озь масрафлары имтиязлары себебинден алчакъ- даркъатыджы сув базарында укюм сюре.
4. Къулланма сценарий ве чалышувны уйгъунлаштырув стратегиясы .
Эсас челик боруларнынъ чалышувыны белли бир къулланма сценарийлерине якъындан уйдурмакъ керек:
Энергия: Нефть ве газ бору ёллары H₂S стресс коррозиясына (меселя, API 5L X65 бору ёлу челик) ве юксек- басым юклев юк- ташыйыджы къуветине юксек къаршылыкъ талап этелер.
Къуруджылыкъ къурулышлары: квадрат ве тюзкошели челик борулары челик къурулыш рамкаларында сыкъ къулланыла ве сейсмик хайырлав ве атешнен уйгъунлыкъны мувазене этмек керек.
Механик истисал: догърулыкъ гидравлик борулары ички диварнынъ къабалыгъына (Ra 0,8 мкм-ден я да мусавий) ве ольчюли консистенциягъа таяналар, бу исе гидравлик системанынъ эффективлигини темин этелер.
Хуляса
Эсас челик боруларнынъ чалышувы материаллар акъкъында илим, процесс инженериясы ве амелий ихтияджларнынъ координациялангъан оптимизациясынынъ нетиджесидир. Механик подшипникнинъ къуветинден башлап, экологик къаттылыкъкъа къадар, уйгъунлашувдан башлап, функциональ персонализациягъа къадар оларнынъ чокъ-ольчевли чалышувына инфраструктура ве санайы технологияларында янъылыкъларны идаре этмеге девам эте. Келеджекте, юксек-}} стресс, енгиль, коррозия-, акъыллы материаллар киби ёнелишлернинъ инкишафы иле челик борунынъ чалышувы даа да зияде бозуладжакъ, бу исе дюнья тургъун инкишафы ичюн даа къатты маддий ярдымны темин этеджек.
